MÜSTAKİL RESSAMLAR VE HEYKELTRAŞLAR BİRLİĞİ ÜYELERİNİN YETİŞME EVRESİNDE MEKTEB-İ SANAYİ-İ NEFİSE-İ ALÎSİ’NİN ÖĞRETİM SİSTEMİ

Resim, heykel,mimari ve gravur bölümlerini kap­samına alan Sanayi-i Nefise Mektebinde öğrenci kayıtla­rına 28 Ekim 1882’de başlanır.

Okul 3 Mart 1883 de açı­lır. İstanbul Arkeoloji Müzesi bahçesinde, bugün “Şark Eserleri Müzesi” olan binada 20 ögrenci ile egitim baş­lar. Bir yüksek okul olarak kurulan Sanay-i Nefise Mektebine girebilmenin koşulları; 17 yaşından küçük 25 yaşından büyük olmamak, idadi mezunu olmak ya da bu se­viyede bir programdan yapılacak sınavda başarılı olmak­tır. Cumhuriyet dönemine kadar bütün bölümlerde ilk yıl hazırlık sınıfıdır. Hazırlık sınıfından sonra öğre­nim süresi resim bölümünde beş, heykel ve mimari bölüm­lerinde dört, gravur bölümünde ise üç yıldır.

Osmanlı İmparatorluğu’nun son yıllarında, ard­arda patlak veren Trablusgarb, Balkan savaşları,Birinci Dünya savaşı maddi ve manevi değerlerde büyük zararlar yaratırken insan kaynaklarının da azalmasına neden ola­caktır. Özellikle Kurtuluş savaşı sırasında ve Cumhuri­yetin kuruluş aşamalarında yetişkin ve bilgili insanla­ra büyük gereksinim duyulur. Çöken bir lmparatorluk’tan dinamik bir hızla gelişen Türkiye Cumhuriyeti yaratmak Türk Devletinin en önemli sorunu olacaktır.

Başarının köklü çözümü öğretim ve egitim kurumlarını geliştirmek ve yenilerini kurmakla sağlanacaktır.

Bu bağlamda, Cumhuriyetin ilanından sonra geçen onbeş yıllık sure içinde, Maarif Vekaleti’nin GUzel Sa­Sanatlar Akademisi’nin eğitim programını günün koşulla­rına uygun bir düzenlemeyle ele aldıgı görülür. Bu düzenleme, 1924 tarihli Akademi yönetmeliği ile belir­lenir.

Cumhuriyet devrinde Maarif Vekaletinin en önemli sorunu okul ve öğrenci yetersizliğidir. Var olan orta­okul ve liselerde çok az sayıda öğrenci eğitim görürken Akademiye kabul edilecek öğrencilerin lise mezunu olma­ları ön koşulu, öğrenci bulma güçlüğü yaratacaktır. Bu nedenledir ki, 1924 yönetmeliği Resim Heykel ve Tezyi­nat bölümlerine ortaokul mezunlarının yetenek sınavıyla kabulünü esas alır.

Ankara’da açılan Hukuk Fakültesinde de aynı yol izlenir. Fakat ne yazık ki sadece Resim, Heykel ve Tezyinat bölümünü bitirenlere 1926-1927 yıl­larında orta dereceli okul mezunu uygulaması yapılır.

Bu arada öğretim suresi sene ile sınırlandırılmaz. Ögrenciler 30 yaşına kadar resim, heykel atölyelerinde çalışmalarını sürdürürler. Avrupa konkurunu kazanan öğ­rencilere çıkış belgesi tanzim edilir. 1924 Akademi yönetmenliğinin 1. maddesinde yer alan “Sanayi-i Nefise Mekteb-i Alisi Mimari, Resim, Heykeltraş, Resim Darümuallimi ve Sanayi-i Tezyiniye şubelerini havi bir mek­teb-i Alidir.” hükmünü sarsan bu uygulamadan konumuz olan Müstakil Ressamlar ve Heykeltraşlar Birliği üyele­ri zarar görecek ve ilerdeki yıllarda kanunun düzeltil­mesi için mücadele vereceklerdir.

Müstakillerin eğitim sureleri her açıdan zorluk ve güçlüklerle doludur. İstanbul’un işgal yıllarının getirdiği sıkıntılar içinde iken Müdür Halil Edhem Bey, 2 Ekim 1916 da Sanayi-i Nefise Mektebini, Asar-ı Atika müzesi bünyesinden ayırarak, kendi binasından çıkarıl­masını gerçekleştirir. Ardarda sıralanması bile sı­kıntı yaratan taşınmalar içinde, okul ve ögrenciler gö­çebeliğe itilirler. Önce Cağaloğlu Lisan Mektebine, son­ra sırayla Şehzadebaşında bir eve, 1920 de Divanyolu Gedikler Kahyası Salih Efendi Konağına, Bir ay sonra İtalyan işgali nedeniyle dört ay sureyle binasız kalı­narak 9 Ekim 1920 de tekrar Divanyolu’na taşınılır. Ancak, 1926 da Fındıklı’da eski Meclis-i Mebusan binasına taşınılarak öğretim sefilliğine son verilecek­tir.

Uygun olmayan binalarda öğretim sürdürme tasa­sına katılan nakillerde öğretim malzemeleri ve öğrenci çalışmaları yitirilirken, bu süre içinde altı müdür de­gişikliği de yaşanır. 1917 de Halil Edhem’in yerine Halil Paşa atanacak 1918 de Nazmi Ziya, 1921 de Ali Sami Boyar 1921 de Cemil Bey (Cem), 1925 de tekrar Nazmi Ziya ve 1927 de Namık İsmail Müdürlük görevine getirile­cektir.

Açıkca görüldüğü gibi müstakillerin öğrenim ko­şulları Akademinin en çetin dönemlerinde gerçekleşir.

Kontrol et

Puantilizm Akımının Çıkışına Bakış

Puantilizm sanatının kelime anlamından önce çıkmasının hikayesi.